image_pdfimage_print

مرحله ملی- دموکراتیک

دوران گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم در برابر بشریت ترقی خواه قرار دارد! باید راه های عملی برای این گذار را هر خلقی با توجه به شرایط عینی و ذهنی در برابر خود، جستجو کند. این به معنای نفی قوانین عام فرازمندی هستی اقتصادی- اجتماعی نیست! بررسی و بحث خاصی است که باید به طور مشخص انجام و به مفهوم حرکت و تغییر مداوم درک گردد. روند گذار به سوسیالیسم که در آغاز به نظر سهل تر می آمد، در عمل بغرنجی خود را هر روز بیش تر نشان می دهد. بغرنجی ای که در شرایط سلطه سرمایه بر جهان، پیچیده تر است. این روزها ونزوئلا نمونه جالبی برای درک این روند بغرنج را تشکیل می دهد و نیاز به راه حلی هوشمندانه دارد. این راه حل هوشمندانه، ضمن دفاع قاطع از منافع لحظه و آینده ی زحمتکشان و منافع ملی در برابر فشار امپریالیستی که تنها با تجهیز توده ها از طریق انتقال آگاهی طبقاتی به آن ها قابل دسترسی است، باید عنصر پراهمیت اتحادهای دموکراتیکِ خرد با لایه های دیگر اجتماعی خرده بورژوازی را از این طریق توسعه دهد که برای آن ها نیز رابطه نیاز امروز را با نیاز فردای آن ها قابل درک سازد،دورنمای جامعه ی آزاد انسانیِ سوسیالیستی- کمونیستی را با طرح پرسش “چگونه می خواهیم زندگی کنیم؟” ترسیم و به عنوان تنها جایگزین ممکن در برابر روز محشر (آپوکالیپسی) برپاییِ بربریتِ ناشی از پیروزی بلامنازع گروه یک “درصدی”ها بر “نودونه درصدی”ها قابل درک سازد. کاری دشوار که بدون تردید در سطح جهانی هم بدون عقب گردها نخواهد بود.

اهمیت توجه به تاثیر برپایی اتحادهای دموکراتیک با لایه های میانی پیش گفته در جامعه، و کوشش هشیارانه برای بهره گیری از تکنیک های جدید برقراری تماس با این لایه ها، به معنای نفی اهمیت فعالیت دموکراتیک- صنفیِ سنتی به ویژه در ارتباط با خواست ها قانونی طبقه کارگر، زنان، جوانان، دانشجویان و … نیست. این ها همه یک مجموعه به هم پیوسته را در نبرد دموکراتیک در جامعه تشکیل می دهد. در همه این مبارزات باید رابطه آن ها با هدف سوسیالیستی، با هدف رهایی بخش گذار از سرمایه داری حفظ شود.

فیلسوف ایتالیایی دومینکو لوزوردو، در اثر اخیرش با عنوان “نبرد طبقاتی یا تکرار گذشته” که خبر انتشار آن به زبان آلمانی و یک بخش آن انتشار یافت (جهان جوان،٣٠ اکتبر ٢٠١۶)، دقیقاً نقش رابطه خواست های دموکراتیک و سوسیالیستی را از کمون پاریس تا تاکنون مورد پژوهش قرار داده است. به طور قطع این کتاب بسیار خواندنی و آموزنده است. در این بخشی که مطالعه کردم، لوزوردو کم توجهی به چندلایگی مبارزه ی طبقاتی را به ویژه در جنبش کارگری نشان می دهد و خطر محدود ساختن حقوق دموکراتیک طبقه کارگر را به تنها موضوع در نبرد طبقاتی، نادرست ارزیابی می کند که نهایتاً به آشتی طبقاتی در تمام سطوح در هستی اجتماعی منجر می شود.

مرحله ملی- دموکراتیک فرازمندی جامعه و “اقتصاد سیاسی” آن را می توان بازتاب شرایط دوران گذار بغرنج از صورتبندی اقتصادی- اجتماعی سرمایه داری به سوسیالیسم ارزیابی نمود که پس از پیروزی انقلاب اکتبر ١٩١٧ روسیه رخ نشان داد و گام به گام بغرنجی آن شناخته و قابل درک می گردد. سیاست لنینی “نپ” را می توان سرآغاز این روند دانست.

 

 

تلفیق وظایف دموکراتیک و سوسیالیستی

رشد مبارزه ی دموکراتیک به سوسیالیستی قانونمند است. زنده یاد ف م جوانشیر موشکافانه این نکته را در “سیمای مردمی حزب توده ایران” توصیف و ترسیم می کند و مستدل می سازد. هم آن جا، موفقیت حزب توده ایران را در این زمینه، برمی شمرد که در نبرد علیه اندیشه چپ و راست روانه سال های بیست ایجاد شد. «برنامه های ما، با این که شعار های عام دموکراتیک داشت، هرگز برنامه یک حزب یا جریان بورژوائی نبود. برنامه حداقل کارگری بود. برنامه ای بود که وظایف سوسیالیستی و دموکراتیک را به طور گسست ناپذیر … به هم پیوند می داد و جنبش دموکراتیک و ضد امپریالیستی عموم خلق را به جلو، به سوی نبرد با سرمایه داری، به سوی سمت گیری سوسیالیستی هدایت می کرد.»

تشدید مبارزه ی دموکراتیک، تشدید مبارزه ی سوسیالیستی است! در شرایط سلطه ی بلامنازع کنونیِ رژیم ولایت فقیه، اولیه ترین و ساده ترین خواست های زحمتکشان ضرورتاً به سطح خواست سیاسی رشد می یابد که تحقق آن با پایان بخشیدن به دیکتاتوری گره خورده است! دریافت دستمزد عقب افتاده، بدون پایان بخشیدن به ترور دولتی- قضایی رژیم ولایت فقیه دیگر ممکن نیست!

بازتاب این نبرد روزانه ی زحمتکشان را زنده یاد منوچهر بهزادی برای نمونه در شماره ٣۶٠ نامه مردم (٢۶ مهر ١٣۵٩) که در تهران انتشار داد، توصیه می کند و می آموزد و مرکزی ترین وظیفه مبارزه ی دموکراتیک را در لحظه ی کنونی تشکیل می دهد! سخن و درد مردم را از زبان آن ها بازتاب دهیم!

مشگل برای درک رابطه ی دیالکتیکی میان مبارزه ی دموکراتیک و سوسیالیستی برای اندیشه غیردیالکتیکی، آن هنگام ایجاد می شود که مبارزه ی دموکراتیک و سوسیالیستی را در برابر هم قرار می دهد، رابطه آن را نمی بیند، وحدت آن را در ذهن خود به ثمر نمی رساند!

چگونه می توان مضمونِ شخصیت “انسان” را دریافت، اما، تن و جان ش را در برابر هم قرار داد؟ رابطه و وحدت روح و تن را درک نکرد؟ اندیشه ی ایده آلیستیِ ذهن و عین گرا هزاران سال به عبث در جستجوی پاسخ به این پرسش بود. انسان را به ارج خدایی رساند، و هم او را بازیچه قدرت خداوندی پنداشت، بدون آن که بتواند هیچ گاه رابطه و وحدت دو  مقوله و پدیده ذهن و عین را درک کند! سردرگمی هزاران ساله ی اندیشه انسان پیامد ناتوانی در درک این رابطهِ دیالکتیکی میان عین و ذهن، میان تن و جان بود … نشان دادن این دستاورد اندیشه بانیان سوسیالیسم علمی، مارکس- انگلس از این رو احتناب ناپذیر است، زیرا در آن، اصل قانونمند برای شناخت رابطه ی مبارزه یِ دموکراتیک و سوسیالیستی و درک وحدت آن نیز شناخته می شود!

اندیشه مارکسیستی- توده ای هیچ گاه دو طرف متضاد را در برابر هم قرار نمی دهد، تا هاج و واج به این سو و آن سو بنگرد! رابطه آن را در هر لحظه تاریخی جستجو می کند، تا شکل و مضمون وحدت لحظه تاریخی دو متضاد را بشناسد و آن را برای انجام وظیفه روزبه منظور تغییر شرایط حاکم به کار گیرد!

در این روند، همان طور که در ارتباط با پرسش پیش اشاره شد، یافتن اشکال مشخص اتحادهای دموکراتیک اجتماعی میان لایه های مختلف از پراهمیت ترین وظایف است. دشمن طبقاتی می کوشد به منظور “بازاریابی سیاسی”، محتوای دموکراتیک این اتحادهای اجتماعی را، به سخنی دیگر، می کوشد جهت گیری رهایی بخش این محتوا را از این طریق نفی و «گم»کند، که آن را از روند رهایی بخشِ سوسیالیستی- کمونیستی رشد جامعه بشری جدا سازد. با مطلق سازی “دموکراسی”، مضمون سوسیالیستی و لذا رهایی بخش آن را برای جامعه انسانی نفی کند. علیه این کوشش دشمن طبقاتی باید موضع گرفت و آن را برملا و افشا نمود، و نه علیه توسعه “دموکراسی”!

کتابخانه

 از دیدارٍ خویشتن- یادنامه زندگی احسان طبری- مقدمه فرهاد عاصمی

 سخنی با همه توده ای ها نورالدین کیانوری

 جامعه مدنی و آگاهی پسامدرنیستی Thomas Metscher توماس مچربرگردان: فرهاد بامداد

تاريخ و ديالكتيك اوت ٢٠٠٦

 انقلاب ملی- دموکراتیک بدون سرکردگی طبقه کارگر پیروز نمی شود!

حماسه نبرد انسان، ديالكتيك شعرهاي زندان طبري

 نوشته های فلسفی و اجتماعی جلد اول درباره انسان و جامعه انسانی

 نوشته های فلسفی و اجتماعی جلد دوم

 سیمای مردمی حزب توده ایران -ف. م. جوانشیر

کتاب اقتصاد سیاسی

فهرست مقالات در ارتباط با ”اقتصاد سياسي“ و برنامه اقتصاد ملي براي مرحله ملي- دموكراتيك فرازمندي جامعه